ਤਲਵਾੜਾ(ਸੋਨੂੰ ਥਾਪਰ) – ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ, ਐਮ.ਆਰ.ਪੀ.ਡੀ. ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਤਲਵਾੜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਈਕੋ ਕਲੱਬ, ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੜੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਕਾਲਜ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਰਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੜੀ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ “ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ” ਹੈ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਚਿੜੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਕਾਂ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇਚਰ ਫਾਰਐਵਰ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਈਕੋ-ਸਿਸ ਐਕਸ਼ਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੜੀ ਦਿਵਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਡਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਦਿਲਾਵਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ‘ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਹੀਰੋ’ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਦਰਪਨ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਿੜੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰ ਪੰਛੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਹ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ। ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੜੀਆਂ ਪਰਾਗਣ ਅਤੇ ਬੀਜ ਫੈਲਾਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਵਿਹੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਹਿਕਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮੇਜਰ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਕਟਾਈ, ਮੋਬਾਈਲ ਟਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਘਾਟ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਵਜੂਦ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਘੱਟ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚਿੜੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਆਦਿ। ਅੱਜ ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀਆਂ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਛੋਟੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਡੱਬੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਘੱਟ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਚਿੜੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ, ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੁਣੇ ਹੀ ਯਤਨ ਨਾ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਇਸ ਪਿਆਰੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਖਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੋ. ਸੀਮਾ ਜਸਲ, ਪ੍ਰੋ. ਦਰਪਨ ਚੌਧਰੀ, ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤੀ ਚੌਧਰੀ, ਕਾਲਜ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਰਸ਼, ਪ੍ਰੋ. ਸੁਸ਼ਮਾ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰੋ. ਸੁਸ਼ਮਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਪ੍ਰੋ. ਰਜਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਪ੍ਰੋ. ਨੀਨਾ ਭਾਰਦਵਾਜ, ਪ੍ਰੋ. ਸਾਕਸ਼ੀ ਜੱਗੀ, ਪ੍ਰੋ. ਸੀਮਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਪ੍ਰੋ. ਸੁਮਨ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
