ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸਾਬਕਾ CRPF ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਅਨੁਰਾਗ ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾ ਕਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਸੰਜਮ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਬਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ।
ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ ਜੂਨ 1986 ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 16 ਸਾਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਟੜਾ ਡੂਲੋ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਭੀੜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲ ਦੀ ਥਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਪੂਰਵਕ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਜਾਂ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੇ ਸਥਿਤੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਿਰੋਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸੰਜਮ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਪਾਤਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਸਾਬਕਾ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਲੋੜਾ ਬਲ ਭੀੜ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖਿੰਡਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੰਚਾਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਹੀ ਜਨਤਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ‘ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ‘ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਾਗ ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਥ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੰਡੇ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ।”ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਟੀਵੀ ਨਿਊਜ਼ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਸਟੋਰੀ, ਜਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
“ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਥ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਜਮ ਚੁਣਦਾ ਹੈ” – ਸਾਬਕਾ CRPF ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਅਨੁਰਾਗ ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ ਜਨਤਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀ
